سوال‌ها و چالش‌های تربیتی والدین

توضیحات

نویسندگان توانمند این کتاب (دکتر راشین رجایی، دکتر محمدرضا عابدی و دکتر مجید کوهی اصفهانی) بر این باورند که دانش فعلی موجود دربارۀ هزار روز اول زندگی کودک پیش‌بینی می‌کند که کودک با توجه به وضعیت کنونی زندگی اش،
در آینده زندگی مطلوبی خواهد داشت یا خیر و به‌طور کلی با چه مشکلاتی روبه‌رو خواهد شد.

آن‌ها تأکید می‌کنند که نگاه تربیت‌محور به رشد کودک، محور اصلی پاسخ سؤال‌هاست. لذا هرچه والدین دربارۀ تربیت کودک و انواع آن آگاهی بیشتری کسب کنند، دراین مسیر موفق خواهند بود.

کارشناسان و متخصصان کودک به والدین پیشنهاد می‌کنند باید قبل از هرچیز نحوۀ پاسخ‌دادن به کودک را بیاموزند و سپس آن را تمرین کنند؛
پاسخ‌دادن اصولی و صحیح یعنی همراهی و همگامی با کودک و از نگاه او به جهان نگریستن؛ یعنی متخصصان در وهلۀ اول کودک را در نظر بگیرند، نه خواسته‌های ذهنی خودشان را.

امید است که خواندن و به‌کاربستن توصیه‌های این کتاب راهنمای سودمندی برای رشد و پرورش کیفی کودکانمان باشد.

فهرست مطالب این کتاب:

پیشگفتار

بخش ۱ سؤال‌های مربوط به مسائل کلی زندگی کودک

•  الگوی ایدئال تربیت کودک
• شیوه‌های تقویت هوش و رشد شناختی کودک
• سن مناسب برای رفتن به مهدکودک
• ویژگی‌های پرستار یا مهدکودک مناسب
• سن مناسب برای آموزش موسیقی، شنا، یا زبان انگلیسی به کودک

چه سنی مناسب آموزش موسیقی، شنا، یا زبان انگلیسی به کودک است؟

• سن مناسب برای آموختن قرآن و حفظ آن
• فاصلۀ سنی ایدئال بین دو فرزند
• نیاز کودک به هم‌بازی و تمایل او به بازی کردن با کودکان بزرگ‌تر یا کوچک‌تر از خود
• راه‌های آسیب ندیدن کودکان دارای مادر شاغل
• نقش پدر در تربیت کودک

چگونه به کودکان “نه” بگوییم

• محدود کردن کودک و «نه» گفتن به او
• سفر کردن با نوزاد
• پایه‌ریزی خلاقیت از دوران نوزادی
• سن تشخیص رنگ‌ها در کودک و چگونگی آن
• نشانه‌های ناامنی (دلبستگی ناایمن) در کودک زیر دو سال

نقش پدر در تربیت کودک چیست و سهم او در این زمینه چقدر است؟

• چگونگی تشخیص مشکلات شناختی و هوشی در کودک زیر دو سال
• مشکلات و آسیب های تک‌فرزندی
• زمان مناسب برای آشنا کردن کودک با پدیده مرگ و چگونگی انجام این کار
• زمان و شرایط استفاده از پستانک
• زمان مناسب برای از شیر گرفتن کودک و چگونگی انجام این کار
• زمان مناسب برای از پوشک گرفتن کودک و چگونگی انجام این کار
• زمان مناسب برای جدا کردن محل خواب کودک و چگونگی انجام این کار
• آماده سازی فرزند اول برای به دنیا آمدن فرزند دوم
• سفر کردن والدین بدون حضور کودک
• سن آشکار شدن درون گرایی یا برون گرایی کودک و نحوه تشخیص آن

بخش ۲ سؤال های مربوط به مشکلات و رفتارهای چالش انگیز کودک

• وابستگی به آغوش و در بغل گرفته شدن
• گریه کردن و بهانه گیری‌های مداوم
• بی‌قراری و بد اخلاقی در دوران جدایی از شیر مادر
• گاز گرفتن
• خودمختاری و استقلال‌طلبی
• جیغ زدن
• ناآرامی و بی‌قراری هنگام ترک مکان مورد علاقه
• تمایل به انجام دادن کارهای خطرناک
• خراب کردن اسباب بازی یا وسایل
• تکرار رفتارهای ناراحت کننده با وجود عصبانیت مادر
• مشکلات به خواب رفتن و بیدار شدن از خواب در نوزادان و نوپایان
• مقاومت در برابر تعویض لباس
• اصرار به آوردن وسیله یا اسباب بازی دیگران به خانه
• ترس و بی‌قراری کودک دوساله
• خصلت پرت کردن اشیا در کودک دوساله
• مخالفت جویی و ناسازگاری کودک دوساله
• رفتارهای وسواس گونه کودک دو ساله
• خیره شدن
• خیال پردازی
• لجبازی، بدقلقی و بهانه گیری کودک دو ساله
• ریسه رفتن کودک یک ساله
• دندان قروچه کردن
• انگشت مکیدن
• کامل سخن نگفتن کودک در دوسالگی
• دست زدن کودک نوپا به وسایل خطرناک
• کشیدن موی دیگران و چنگ انداختن به آنها
• صدا کردن والدین با اسم کوچک
• غذا نخوردن یا بدغذایی
• وابستگی کودک دو تا سه ساله به تلویزیون، تبلت و موبایل
• شیطنت و بازیگوشی کودک در مهمانی
• اصرار کودک به تبعیت دیگران از خواسته های او
• اضطراب جدایی در کودک زیر پنج سال
• اصرار کودک خردسال به مستقل انجام دادن کارها
• مقاومت کودک در دادن وسایل و اسباب بازی هایش به دیگران
• بی میلی کودک به در آغوش گرفته شدن یا برقراری تماس جسمی با مادر
• اصرار کودک به انجام کارهایش به دست فردی غیر از مادر
• تأمین احساس امنیت و ایجاد دلبستگی ایمن در کودک تغذیه شده با شیر خشک
• متفاوت رفتار کردن کودک با هر یک از والدین
• کتک زدن یا کتک خوردن
• حسادت ورزی

در برابر حسادت ورزی کودک چه باید کرد؟

• اصرار کودک دو ساله به برهنه شدن
• دست زدن به آلت تناسلی هنگام تعویض پوشک
• اصرار و تمایل کودک دو تا چهار ساله به استفاده از لوازم آرایشی
• تعویض پوشک کودک و به دست شویی و حمام بردن او توسط والد غیرهمجنس
• رفتارهای زناشویی والدین نزد کودک
• رفتار مناسب با کودک سوگوار
• گازگرفتن سینۀ مادر هنگام شیر خوردن
• بازیگوشی و اذیت‌های کودک سر سفره یا میز غذا به ویژه در مهمانی
• باردار شدن مادر در زمان شیرخوارگی کودک
• بی‌عاطفگی کودک هشت ماهه و رها کردن افراد، وسایل و اسباب بازی مورد علاقه‌اش
• عادت نزدیک کردن اشیای گوناگون به دهان و خوردن یقۀ لباس در کودک دوساله
• خصلت کشیدن مو و مژه ها در کودک دوساله
• حساسیت و عکس العمل شدید نشان دادن کودک دوساله به بوهای بد
• امتناع کودک از خوردن داروهای تلخ
• اصرار کودک برای رفتن به جایی یا انجام دادن کاری خاص در حین قرارها و برنامه های مهم والدین

با کودک دو ساله ای که پرخوری می کند چگونه باید رفتار کرد؟

• غریبی کردن کودک
• پرخوری کودک دوساله
• استقلال نداشتن کودک دو ساله در غذاخورن و رعایت نکردن آداب مربوط به سفره یا میز غذا
• واکنش نشان ندادن کودک به محرکات بیرونی مثبت یا منفی و دردهای بدنی
• آزار رساندن کودک دوساله به خواهر یا برادر نوزادش

بخش3 : سؤال‌های مربوط به ابزارهای تربیتی (بازی قصه، شعر، نقاشی و فیلم)

مادر با کودک زیر سه سال چگونه باید بازی کند؟ چه بازی هایی برای این سن مناسب است؟

• قواعد بازی کردن مادر با کودک زیر سه سال و بازی های مناسب برای این محدوده سنی
• ملاک های انتخاب اسباب بازیهای مناسب برای کودک
• دل زدگی کودک از یک اسباب بازی و بی میلی به بازی با آن
• وجود اسباب بازی‌های زیاد و ارتباط آن با تنوع طلبی کودک
• سن مستقل شدن از مادر در بازی کردن
• اشتیاق بیش از حد کودک به بازی کردن و سیری ناپذیری اش در این‌باره
• تمایل کودک به انجام بازی های یکنواخت و تکراری
• دلیل حساسیت شدید برخی کودکان به برد و باخت در بازی
• علاقه کودک به اسباب بازی های مناسب جنس مخالف
• تمایل کودک دوساله به بازی کردن با کودک شش ساله
• استفادۀ کودک خردسال از تلفن
• سن مناسب برای قصه گفتن به کودک و انتخاب قصه های مناسب برای کودک نوپا و خردسال
• تأثیر شعرخوانی در تربیت کودک و انتخاب شعرهای مناسب برای کودک نوپا و خردسال
• سن مناسب برای استفاده کودک از رسانه ها و وسایل الکترونیک و میزان و چگونگی استفاده از آنهاپ
• تأثیر نقاشی در رشد و تربیت کودک

نقاشی در رشد و تربیت کودک چه اثری دارد؟ از چه سنی کودک می تواند نقاشی کند؟

• سخن آخر
• منابع