درباره دکتر جمیل زکی
جمیل زکی کیست؟
جمیل زکی روان‌شناس، استاد روان‌شناسی دانشگاه استنفورد و مدیر آزمایشگاه علوم اعصاب اجتماعی این دانشگاه است. او دربارهٔ همدلی، تأثیر جمع بر رفتار و انگیزهٔ کمک‌کردن به دیگران پژوهش می‌کند؛ موضوع‌هایی که از فهم احساسات یک نفر تا شکل‌گیری رابطه‌ها در یک جمع را در بر می‌گیرند.
زکی این پرسش‌ها را در کلاس‌های دانشگاه، کتاب‌ها و سخنرانی‌های عمومی نیز دنبال می‌کند. در دو کتاب مبارزه‌ای برای مهربانی و تله بدبینی، پژوهش علمی با روایت موقعیت‌های انسانی همراه می‌شود تا خوانندهٔ عمومی با مسئله‌های همدلی و اعتماد آشنا شود.
مسیر دانشگاهی و کار در استنفورد
زکی کارشناسی علوم اعصاب شناختی را در دانشگاه بوستون گذراند و در سال ۲۰۱۰ دکتری روان‌شناسی را از دانشگاه کلمبیا گرفت. پس از دورهٔ پسادکتری در هاروارد، در سال ۲۰۱۲ به هیئت علمی استنفورد پیوست و مدیریت آزمایشگاه علوم اعصاب اجتماعی آن را آغاز کرد.
گروه او در این آزمایشگاه رابطهٔ ذهن، مغز و رفتار اجتماعی را بررسی می‌کند. برای این کار، رفتار افراد، تجربه‌هایی که در زندگی روزمره گزارش می‌کنند، الگوی ارتباط آن‌ها با یکدیگر و فعالیت مغز مطالعه می‌شوند. پرسش‌های این گروه به فهم تجربهٔ دیگری، اثر محیط اجتماعی بر واکنش فرد و انگیزهٔ یاری‌رسانی مربوط‌اند.
همدلی در پژوهش‌های جمیل زکی
در پژوهش‌های زکی، سه جنبهٔ همدلی از یکدیگر متمایز می‌شوند: شریک‌شدن در احساس دیگری، فهمیدن تجربهٔ او و توجهی که فرد را به کمک‌کردن ترغیب می‌کند. این تفکیک کمک می‌کند پرسش دربارهٔ فهم احساس یک نفر از پرسش دربارهٔ انگیزهٔ کمک به او جدا شود و شرایط اثرگذار بر هرکدام بررسی شود.
بخشی از کار او به همین انگیزه مربوط است: چه چیزی ما را به تلاش برای فهم دیگری نزدیک می‌کند و چه چیزی از آن دور نگه می‌دارد؟ زکی و همکارانش بررسی کرده‌اند که باور به امکان پرورش همدلی و ارزش‌داشتن رفتار همدلانه در یک جمع، چه نقشی در این تلاش دارند.
در یکی از این مطالعه‌ها، به گروه‌هایی از دانشجویان سال اول دانشگاه دربارهٔ امکان پرورش همدلی یا ارزش اجتماعی آن آموزش داده شد و نتایج با گروهی که این آموزش‌ها را نگرفته بود مقایسه شد. در پیگیری بعدی، پژوهشگران باور قوی‌تر به رشدپذیری همدلی، تشخیص دقیق‌تر احساسات مثبت دیگران و گزارش دوستان بیشتر را مشاهده کردند. نتیجه در همهٔ جنبه‌های بررسی‌شده یکسان نبود؛ تشخیص احساسات منفی و پیامدهای ارتباط با گروه‌های دیگر بهبود مشابهی نداشتند. این مطالعه که زکی در آن با دیگر پژوهشگران همکاری داشت، رابطهٔ باور، انگیزه و همدلی را در همان گروه از دانشجویان و در زمینه‌های مشخصی بررسی می‌کرد.
ارتباط و اعتماد در یک جمع
زکی به رابطه‌های افراد در یک جمع نیز می‌پردازد: چه کسانی با هم ارتباط برقرار می‌کنند، از یکدیگر حمایت می‌کنند و برای همکاری یا نزدیک‌شدن به دیگری آمادگی دارند؟ او و گروه پژوهشی‌اش در کنار ویژگی‌های فرد، برداشت او از اطرافیانش را هم بررسی می‌کنند.
در پژوهشی با مشارکت زکی دربارهٔ شکاف ادراک همدلی، تصور دانشجویان از همدلی همسالانشان با پاسخ خودِ همسالان دربارهٔ همدلی‌شان مقایسه شد. دانشجویان دیگران را کم‌همدل‌تر از آنچه آن افراد دربارهٔ خودشان گزارش می‌کردند، می‌دیدند. معیار مقایسه، گزارش خود افراد بود و میزان واقعی همدلی‌شان به‌طور عینی اندازه‌گیری نمی‌شد.
در دو آزمایش میدانی همین پژوهش، ارائهٔ اطلاعات دربارهٔ همدلی گزارش‌شدهٔ همسالان همراه با ترغیب به برقراری ارتباط، این فاصله را کاهش داد و به افزایش ارتباط و گسترش شبکهٔ روابط انجامید. این نتیجه در همان محیط دانشگاهی و شرایط آزمایش به دست آمد. پرسش زکی دربارهٔ ارتباط انسانی در اینجا به باور ما دربارهٔ دیگران و نقش آن در اعتماد و همکاری پیوند می‌خورد.
تدریس و گفت‌وگو با مخاطب عمومی
زکی در استنفورد مقدمات روان‌شناسی تدریس می‌کند و در برنامهٔ این درس مسئولیت مدیریتی دارد. درس‌هایی با موضوع مهربان‌تر شدن و بیان دانش روان‌شناسی نیز در سابقهٔ تدریس او دیده می‌شوند. او بیرون از کلاس، در سخنرانی‌های عمومی از جمله TEDx، دربارهٔ امکان پرورش همدلی صحبت کرده است.
زکی در گفت‌وگویی دربارهٔ آموزش همدلی توضیح می‌دهد که دانشجویان کلاس مهربانی، فعالیت‌هایی مانند گوش‌دادن به فردی با دیدگاه متفاوت یا کمک به دیگری انجام می‌دهند. او این فعالیت‌ها را بخشی از شیوهٔ تدریس خود معرفی می‌کند؛ در این درس، بحث همدلی با گوش‌دادن و کمک‌کردن در یک موقعیت مشخص پیوند می‌خورد.
برای توضیح شنیدن فعال، او بر پرسیدن از خود فرد دربارهٔ تجربه‌اش تأکید می‌کند. در توضیح زکی، شنونده آنچه را فهمیده بازگو می‌کند و از طرف مقابل می‌خواهد برداشتش را اصلاح یا تکمیل کند. حدس‌زدن اینکه خودمان در جای دیگری چه احساسی داشتیم، ممکن است تجربهٔ خودمان را به او نسبت دهد. در آموزش او، فهم دیگری با پرسیدن، شنیدن و بازبینی برداشت شرح داده می‌شود.
کتاب‌های جمیل زکی
زکی در دو کتاب خود، پژوهش را با روایت تجربه‌ها و موقعیت‌های انسانی همراه می‌کند. این آثار برای مخاطب عمومی نوشته شده‌اند و دو پرسش مرتبط را دنبال می‌کنند: چگونه همدلی را پرورش دهیم و چگونه دربارهٔ نیت و رفتار دیگران داوری کنیم.
مبارزه‌ای برای مهربانی
در «مبارزه‌ای برای مهربانی»، زکی همدلی را توانایی‌ای می‌بیند که می‌توان برای پرورش آن تلاش کرد. او این دیدگاه را با پژوهش علمی و روایت آدم‌ها در موقعیت‌های گوناگون توضیح می‌دهد. این کتاب غیرداستانی برای خوانندهٔ عمومیِ علاقه‌مند به نقش همدلی در رابطه‌ها و محیط کار نوشته شده است و بحث را از امکان پرورش همدلی به چگونگی توجه به دیگران در موقعیت‌های مشخص می‌برد.
کتاب از پرستاران بخش مراقبت ویژهٔ نوزادان و تلاش آن‌ها برای تنظیم همدلی و پرهیز از فرسودگی مثال می‌آورد. توجه به دیگری در این روایت، در دل کاری قرار می‌گیرد که فشار عاطفی دارد. چنین موقعیتی نشان می‌دهد زکی چگونه پرسش دربارهٔ همدلی را از توضیح یک مفهوم به شرح مسئله‌ای در یک محیط حرفه‌ای پیوند می‌زند.
تله بدبینی
«تله بدبینی» به بدگمانی نسبت به انسان‌ها و امکان بازبینی آن می‌پردازد. زکی در این کتاب پیش‌فرض‌گرفتن نیت بد دیگران و نسبت آن با اعتماد را بررسی می‌کند. تعبیر «شک‌گرایی امیدوارانه» در بحث او به نگاهی اشاره دارد که فرض‌های خود را زیر سؤال می‌برد و دربارهٔ رفتار دیگران شواهد جمع می‌کند.
او امید را امکان بهترشدن آینده می‌داند، بدون اینکه آیندهٔ بهتر را قطعی فرض کند. برای توضیح این نگاه، پژوهش را با روایت همراه می‌کند؛ از جمله روایت مدیر مدرسه‌ای که اختیار بیشتری به دانش‌آموزان می‌دهد. موضوع این روایت، بحث اعتماد را به رابطه‌های افراد در یک محیط آموزشی پیوند می‌زند.
سه بخش کتاب به غلبه بر بدبینی، کشف دوبارهٔ یکدیگر و آیندهٔ امید می‌پردازند و پیوستی نیز به راهنمای کاربردی شک‌گرایی امیدوارانه اختصاص دارد. خوانندهٔ علاقه‌مند به شناخت انسان، اعتماد و همکاری، با بحثی علمی و روایی روبه‌رو می‌شود که از داوری دربارهٔ دیگران به شیوهٔ مواجهه با آن‌ها می‌رسد. در کنار هم، دو کتاب کانون‌های متفاوت کار زکی را روشن می‌کنند: مبارزه‌ای برای مهربانی به پرورش توجه به دیگری می‌پردازد و تله بدبینی به بازبینی باور ما دربارهٔ نیت و رفتار او.
آثار منتخب
- «مبارزه‌ای برای مهربانی» / The War for Kindness: Building Empathy in a Fractured World؛ نویسنده: جمیل زکی؛ ناشر اصلی: Crown، ۲۰۱۹؛ نسخهٔ فارسی: ترجمهٔ محمدحامد فتاحیان، انتشارات سایه سخن.
- «تله بدبینی» / Hope for Cynics: The Surprising Science of Human Goodness؛ نویسنده: جمیل زکی؛ ناشر اصلی: Grand Central Publishing، ۲۰۲۴؛ نسخهٔ فارسی: ترجمهٔ پوریا بحیرایی، نشر نوین.
منابع
- دانشگاه استنفورد، Stanford Profiles — معرفی جمیل زکی — لینک منبع
- آزمایشگاه علوم اعصاب اجتماعی استنفورد — رزومهٔ حرفه‌ای جمیل زکی — لینک منبع
- آزمایشگاه علوم اعصاب اجتماعی استنفورد — برنامهٔ پژوهشی — لینک منبع
- آزمایشگاه علوم اعصاب اجتماعی استنفورد — مقالهٔ Building Empathy through Motivation-Based Interventions — لینک منبع
- PubMed — چکیدهٔ مقالهٔ Bridging the empathy perception gap fosters social connection — لینک منبع
- دانشکدهٔ تحصیلات تکمیلی آموزش استنفورد، School’s In — گفت‌وگوی آموزش و یادگیری همدلی — لینک منبع
- TED — سخنرانی جمیل زکی دربارهٔ امکان پرورش همدلی — لینک منبع
- Hachette Book Group / Grand Central Publishing — معرفی Hope for Cynics — لینک منبع
- Hachette Book Group — نمونهٔ رسمی Hope for Cynics — لینک منبع
- نشر نوین — نمونه، شناسنامه و فهرست تله بدبینی — لینک منبع
کتاب‌ها و محصولات
دیدگاه‌ها درباره دکتر جمیل زکی
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.